Mặt trái của công nghệ

0 248

Giới thiệu sách Mặt Trái Của Công Nghệ

Kỹ thuật, công nghệ đóng vai trò quan trọng, tạo nên những bước phát triển đột phá của xã hội loài người, từ hàng nghìn năm trước đây cũng như trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hiện nay. Những phát minh của con người từ viên đá lửa cho đến các công cụ bằng kim loại, động cơ hơi nước, năng lượng điện, bóng bán dẫn cho đến máy tính điện tử, mạng Internet, trí tuệ nhân tạo,… là nền móng, trụ cột cho sự phát triển của tất cả các ngành và lĩnh vực. Nhờ có tiến bộ khoa học – công nghệ mà năng suất lao động tăng nhanh, người dân ở nhiều quốc gia trở nên giàu có, sung túc, khỏe mạnh và sống lâu hơn. Tuy nhiên, các phát minh, sáng chế có thể có những tác động phụ, tiêu cực đến đời sống con người cũng như môi trường sinh thái tự nhiên.

Giới thiệu sách Mặt Trái Của Công Nghệ
Giới thiệu sách Mặt Trái Của Công Nghệ
Mua sách tại Vinabook

Để giúp bạn đọc có thêm tài liệu tham khảo về những vấn đề trên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Thái Hà Books tổ chức biên dịch và xuất bản cuốn sách Mặt trái của công nghệ của tác giả Peter Townsend do Nhà xuất bản Oxford ấn hành năm 2016.

Với 15 chương, nội dung cuốn sách đã đề cập rất cụ thể về những tác động tiêu cực, mặt trái của công nghệ như: việc con người biết sử dụng than đá, phát triển mạnh khai thác khoáng sản, nhưng lại làm thay đổi điều kiện tự nhiên và biến đổi khí hậu, nhiều thiên tai gây ra cho nhân loại; những phát minh, sáng chế liên quan đến chữ viết, giấy, da, thuốc kháng sinh, phim ảnh, mạng xã hội… ngoài những lợi ích vô cùng to lớn mang đến cho con người thì cũng có những ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, sự an toàn, những kỹ năng sống và văn hóa của các thành viên trong xã hội…

Tác giả Peter Townsend cũng cảnh báo, công nghệ có thể đem lại nhiều lợi ích cho sản xuất và đời sống nhưng không nên hoàn toàn phụ thuộc và bị động trước công nghệ, cần dự báo những rủi ro và có biện pháp đề phòng những thách thức, mặt trái mà công nghệ mang lại cả do lòng tham cũng như sự hiểu biết chưa đầy đủ của con người về công nghệ.

Đọc thử sách Mặt Trái Của Công Nghệ

Phản hồi từ đọc giả về sách Mặt Trái Của Công Nghệ

Chúng ta có kiến thức, ý chí và lòng quyết tâm dể tổn tại?

Con ngưòi là loài thông minh và mạnh mẽ, độc đáo nhất là biết sử dụng ngon ngữ và chữ viết để truyền lại kiến thức và kỳ nàng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điểu này cho phép phát triển những tiến bộ công nghệ khi chúng ta từ hang động bước ra đời sống hiện đại. Công nghệ là nền móng cho sự tiến hoa của chúng ta, từ viên đá lửa cho đến công cụ bằng kim loại, phương tiện đi lại và năng lượng điện. Nó chính là cột trụ cho sự phát triển rộng khắp trong nông nghiệp, sinh học và y dược. Những kết quả tích cực mang lại lợi ích hết sức to lớn. Nhờ thế, chúng ta có thức ăn, cỏ những đồ dùng xa x% ihúng ta có thê giao tiếp trôn phạm vi toàn cầu và sông lâu hơn.

Tất cả những điều này thật tuyệt vời và chúng đúng là tiến bộ thực sự. Nhưng công nghệ vẫn có mặt trái của nó, vì cũng chính nhò kiến thức ấy mà chúng ta có vũ khí tôi tân hơn, có chiến tranh và đàn áp. Chúng ta đã phá hủy rừng vàng biên bạc và các sinh vật khác trên trái đất này. Chúng ta đà lồ đi sự hủy diệt dưối chân mình khi lao vào những mục tiêu của cá nhân hoặc tập đoàn. Chúng ta thường hành động mù quáng, tự coi

mình là trung tâm, cả trong hoạt động trồng trọt và đánh bắt, để phục vụ lợi ích sinh tồn của mình.

Nếu muốn sửa sai thì việc làm đầu tiên là phải nhận ra những sai lầm đó. Thông tin làm nên tiến bộ, nhưng phương thức ghi chép và lưu trữ thông tin đang thay đổi vô cùng nhanh chóng đến mức chúng ta đã đánh rơi một sô’ kiến thức trên đường. Ngàn năm bia đá chưa mòn, nhưng thông tin lan truyền trên Internet sẽ bị chìm lấp hoặc bị xóa sổ chỉ trong vòng vài phút. Các định dạng cho ổ cứng và phần mềm của chúng ta thay đổi nhanh chóng đến mức chúng lỗi thời chĩ trong một thập kỷ; các bức ảnh tồn tại qua hai thế kỷ, nhưng những hình ảnh trên thiết bị điện tử yểu mệnh như một con phù du. Trong nông nghiệp, chúng ta tin tưởng vào hình thức độc canh chuyên biệt, và lờ khi khả năng có những bệnh dịch mới có thể tiêu diệt toàn bộ mùa màng.

Tiến bộ trong lĩnh vực máy tính và viễn thông chắc chắn đem lại lợi ích cho con người, nhưng chúng cũng mở ra vô vàn cơ hội cho tội phạm công nghệ, cho việc truy cập vào các dữ liệu lưu trữ với mưu đồ đen tối, cho tình trạng quyền riêng tư bị xâm phạm, và cho những vũ khí có sức hủy diệt kinh khủng phục vụ chiến tranh và khủng bố. Nhấp chuột một cái là đã gây ra biết bao thiệt hại. Bên cạnh đó, sẽ rất thiệt thòi cho những người không có điều kiện sử dụng công nghệ mới vì mục tiêu đúng đắn.

Toàn cầu hóa và công nghệ viễn thông là môi trường tuyệt vời để chúng ta tìm hiểu các nền văn hóa khác, phổ biến thông tin hoặc chia sẻ những phong cách nhạc mới, nhưng ngược lại, chúng ta cũng có thể hủy diệt các ngôn ngữ cổ ỏ tốc độ chưa từng có từ trước tói nay. Hủy diệt ngôn ngữ chính là hủy diệt văn hóa và kiến thức thể hiện bằng ngôn ngữ ấy. Thậm chí các phương tiện giao thông tốc hành trên phạm vi toàn cầu cũng có mặt trái của nó, vì không chỉ người mà cả các bệnh dịch mới cũng có thể bảng qua đại dương chỉ trong một ngày.

Phụ thuộc vào những công nghệ tiên tiến, phức tạp và mang tính liên kết cao, chúng ta khiến mình trở nên dễ tổn thương với thiên tai hoặc “nhân tai” mà vốn trước đây tổ tiên chúng ta chẳng hề hấn gì. Ví dụ, mất hệ thốhg viễn thông và nguồn cung cấp điện sẽ gây ra tình trạng hỗn loạn và vô chính phủ kéo dài, vì cuộc sống ‘Văn minh” ngày nay đã phụ thuộc hoàn toàn vào chúng. Tất cả những nước phát triển có vai vế đều chao đảo trước những hiện tượng này.

Cuốn sách này nhằm nâng cao nhận thức vể mức độ tác động và kiểm soát dù bằng những cách tinh vi của tiến bộ khoa học và y dược đối với cuộc sông của chúng ta. Tiến bộ là tốt và nó sẽ vẫn cứ tốt như thế nếu chúng ta biết tận dụng mặt sáng và tránh xa mặt tốì. Ví dụ, lương thực, thực phẩm ngày càng phong phú, đa dạng và dư thừa, nhưng nếu không tự kiểm soát thì chúng ta sẽ bị béo phì và mắc nhiều bệnh liên quan khác. Đó là hậu quả trực tiếp khi dễ dàng có đồ ãn.

Nhờ có tiến bộ khoa học, người dân trên nhiều quốc gia tiên tiến sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn và giàu có, sung túc hơn, bên cạnh đó dân sô’ tăng theo cấp sô’ nhân, đặc biệt là ở những nước chưa phát triển. Chúng ta đang tiến đến cái ngưỡng mà nhu cầu về tài nguyên và thực phẩm đã bỏ xa mức bền vững nếu vẫn còn phổ biến những điều kiện sông như ồ các quốc gia giàu có, phát triển hiện nay ra toàn thế giới. Nhưng chuyện không hề đơn giản vì các quốc gia chưa phát triển cũng muốn cải thiện mức sông của mình, và đó cũng là điều công bằng.

Quá tải dân sô’ và thiếu thốn lương thực diễn ra âm thầm như nước triều dâng trong khi còn có râ’t nhiều các viễn cảnh thảm họa có thể bất ngờ xảy ra, thậm chí là trong tương lai rất gần. Và cũng giống như để thỏa mãn cuộc sống tiện lợi ưa thích, thảm họa ấy là do quá phụ thuộc và ám ảnh với các tiến bộ công nghệ.

Chúng ta ưa chuộng các bộ phim thảm họa, bởi thế trong Chương 12, tôi sẽ phác thảo một kịch bản phim để cho thấy những hiện tượng tự nhiên vốn thường xuyên xảy ra, mà các thế hệ trước không biết gì về chúng, có khả năng quét sạch các nển vản minh tiên tiến như thế nào. Chúng ta có kiến thức chuẩn bị các kế hoạch đôì phó với tình huống bất ngò như thế để sống sót. Đó là bưốc đi tích cực và quan trọng, cần bắt tay thực hiện ngay lập tức. Thế nên tôi sẽ gợi ý những việc cần làm. Thất bại do chính bàn tay tạo tác của con người không phải là dấu chấm hết cho nhân loại, tuy nó có thể dễ dàng hủy diệt nhiều quốc gia tiên tiến. Sức mạnh của thế giới rồi sẽ chuyển dịch sang những khu vực hiện nay là Thế giới thứ ba.

Chúng ta có thể vượt qua nhiều tai ương tương lai này, nếu có đủ thông tin, dữ liệu, kiến thức và hiểu biết, nhưng kiến thức và dữ liệu hiện đã bị mai một, thậm chí ngày càng mai một nhanh chóng trong những định dạng lưu trữ mới mẻ. Tương tự thế, chúng ta cần đánh giá cao những tiến bộ do bàn tay, khối óc của thế hệ trẻ tạo nên nhưng vì họ tập trung vào thế hệ của họ nên những người già sẽ bị tụt hậu hơn so với người già trong xã hội phi – công nghệ.

Tôi hy vọng nhờ đưa ra và thảo luận về các vấn đề phát sinh từ công nghệ, chúng ta có thể công nhận những vấn đề đó và nỗ lực giải quyết chúng. Chúng ta thực sự cần phải làm thế.