Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua

NGƯỜI VIỆT ĐANG NGỘ NHẬN VỀ Ý NGHĨA CỦA “KHỞI NGHIỆP’?

Đã từ lâu, đọc báo Việt và bài viết của các doanh nhân, tôi vẫn nghi ngờ rằng đại đa số người Việt đang ngộ nhận vể ý nghĩa “khởi nghiệp” (Việt hóa của từ startup). Trong bài trả lời phỏng vấn của báo Tri thứ trẻ – “Khởi nghiệp” và “Lập nghiệp”, đừng nhầm ỉẫn – ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Hội đổng quản trị FPT, có đoạn giải thích rất sát nghĩa hai chữ “khởi nghiệp” nhưng lại nhận nhiểu phản đối trên mạng xã hội, tôi cảm thấy người Việt đúng là đang có sự ngộ nhận rất lớn vể ý nghĩa của “khởi nghiệp”.

Khởi Nghiệp - Dẫn Đầu Cuộc Đua
Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua

Định nghĩa và yếu tố quan trọng của “khởi nghiệp”. Định nghĩa chính xác cùa chữ “khởi nghiệp” vẫn còn đang được tranh cãi. Tuy nhiên ở ý chính, hầu hết các định nghĩa đều giống như cách Hiệp hội các Doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ mô tả: “Khởi nghiệp thường là doanh nghiệp vê công nghệ, có tiểm năng tăng trưởng cao”. “Tăng trưởng cao” ở đây có nghĩa là tăng doanh thu, tăng số nhân viên và nhân rộng mô hình ra thị trường lớn hơn từng ngày. Sức tăng trưởng cao của khởi nghiệp đến từ khả năng “phá vỡ” (disruptive) bao nhiêu. Nhiều khi thấy nản. Việc này giống trong cuốn Không Đến Một của Peter Thiel, đại loại là họ đang ngụp lặn và bơi trong cái mớ hỗn độn của sự cạnh tranh, một bể cá có quá nhiều con cá na ná giống nhau và xúm nhau xé nhỏ phần thức ăn ngày càng teo đi.

Nhiều bạn khởi nghiệp nhưng bị mắc kẹt trong cái tư duy nhỏ lẻ, nên cứ mãi loay hoay, mãi không nâng tầm lên được. Cứ mãi bị cuốn vào vòng xoáy kinh doanh mà ít khi dành thời gian suy nghĩ, điểu mình đang làm có gì thật sự khác biệt để khách hàng chú ý đến? Đã mất công sức làm kinh doanh rỗi, sao không làm cái gì cho đáng? Khi nỗ lực mãi mà không thành thì đôi khi xem lại sự lựa chọn ban đầu. Hãy lựa chọn một thị trường đúng, lựa chọn một cách làm mới, một hướng đi mới xem sao? Khác biệt đâu chỉ trong sản phẩm, có thề đến từ đội ngũ con người, đến từ cách bán hàng, đến từ cách marketing, đến từ cách phân phối, đến từ ứng dụng công nghệ,… Đến giờ vẫn còn có người than với tôi, mô hình kinh doanh của họ bao đời nay thế rổi, khó mà có gì khác biệt được nữa! Mà thực tế, chính nhiểu doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ ở Việt Nam về mặt bản chất cũng chưa có gì đột phá để xứng đáng với khái niệm startup. Báo chí nhầm lẫn thật ra cũng chả sao, bản thân người khởi nghiệp nhầm lẫn và không hiểu mình đang làm gì mới là đáng quan ngại. Trong khi một sổ doanh nghiệp không phải công nghệ nhưng có những cách làm khác biệt, đổi mới sáng tạo thì vẫn tăng trưởng quy mô đúng chất startup.

  • Tạo ứng dụng (apps) giúp người dùng đặt mua cà phê giao tận nhà/văn phòng. Bạn có thể là nhà cung cấp cà phê, hoặc kết nối các tiệm cà phê để ăn hoa hồng. Trong thời gian ngắn, ứng dụng đó có thể hoạt động trên cả quốc gia. Nếu thành công, mô hình và ứng dụng này có thể nhân rộng ra toàn thế giới trong vòng vài năm. Bạn có thể bán cả triệu ly cà phê mỗi ngày, và thay đổi cách vận hành của thị trường cà phê.
  • Tạo một website kết nối những người thích uống cà phê mỗi sáng. Với một nhóm khoảng 100 nghìn người đăng ký mua cà phê một lúc sẽ đem lại giá cả rẻ hơn 40%, tiết kiệm rất nhiều tiền cho người dùng.

Đừng hiểu lầm hai từ “công nghệ” khi khởi nghiệp

Khi nói đến công nghệ (technology), đa số mọi người đểu nghĩ đến 1T hay máy móc. Chúng ta nên hiểu rộng ra công nghệ là những sáng tạo hoặc cải cách mới mẻ chưa từng xuất hiện trước đây.

Ngoài IT (Iníotech – công nghệ thông tin), khởi nghiệp có thể thuộc các lĩnh vực khác như:

  • Biotech (công nghệ sinh học)
  • Foodtech (công nghệ ẩm thực)
  • Fintech (công nghệ tài chính)
  • Teaching Tech (công nghệ giảng dạy), v.v.

Vậy nếu bạn phát minh ra thuốc chữa bệnh mới, cách dạy học mới, món ăn mới và tung ra thị trường thương mại thì đó chính là khởi nghiệp. Vì những sáng tạo mới mẻ này có khả năng thống trị thị trường hiện tại.

Ngược lại, một nhà hàng tại Sài Gòn mặc dù được “IT hóa” với website và apps, nhưng bản chất nó vẫn chỉ để phục vụ vài trăm khách mỗi ngày, thị trường bị giới hạn bởi địa lý và kích thước của nhà hàng. Đây không phải là khởi nghiệp!

Phờ 24 không phải là khởi nghiệp?

Có một đầu bếp người Anh tên Neil Broomíìeld, đã biến món phở Việt Nam thành món bánh pie-phở. Lý do vì ông thích ăn phở, nhưng muốn ăn phở thì phải ra nhà hàng ngồi ăn rất bất tiện. Ông đã chế ra bánh pie nhân phở (đẩy đủ thịt, nước và hương vị), dễ vận chuyển, dễ đông lạnh và hâm nóng lên ăn chỉ trong vòng 5 phút. Bạn cũng có thể vừa đi dã ngoại vừa nhâm nhi món pie-phở hoặc biến nó thành một món ăn nhanh (fast food) kiểu McDonakTs. Neil Broomheld cho sản xuất hàng loạt số lượng lớn pie-phở và xuất khẩu đi khắp nơi. Món pie-phở đã được ông Neil đăng ký bằng sáng chế, không công ty nào có quyển bắt chước trừ khi là được cấp phép (licensing) và phải trả tiền hoa hổng. Đây chính là khởi nghiệp!

Phở 24 là một doanh nghiệp thành công, nhưng nếu theo định nghĩa của “khởi nghiệp” thì còn thiếu vài yếu tố. Theo bạn, nếu thành công đỉnh điểm, tiềm năng tăng trưởng của Phở 24 hay pie-phở cao hơn?

Tại sao khởi nghiệp trở thành mối quan tâm của các quốc gia?

Quản trị & Khởi nghiệp

*

Chính phủ các quốc gia quan tâm đến khởi nghiệp vì tiềm năng tăng trưởng và khả năng phá vỡ thị trường của khởi nghiệp. Chính phủ vừa hy vọng gặt hái được lợi ích của khởi nghiệp trong nước vừa lo sợ khởi nghiệp của nước ngoài vào đánh chiếm thị trường trong nước. Nếu bạn không chạy, nghĩa là bạn bị tụt lại đằng sau.

Bằng chứng là Grab Taxi và Ưber đang chiếm dần thị trường taxi Việt Nam, trong tương lai họ sẽ thu lợi nhuận khủng và mang tiền về nước của họ. Nếu đổi lại Uber là công ty Việt Nam thì Việt Nam sẽ có một nguồn ngoại tệ chảy vào thường xuyên.

Tại sao cần phải phân biệt giũa khởi nghiệp và lập nghiệp?

Hiện nay các quỹ chính phủ và quỹ đẩu tư đang góp vốn vào các khởi nghiệp. Nếu hiểu sai nghĩa của khởi nghiệp, nhiểu người sẽ tốn công sức, tuổi xuân, tiền bạc mà lại đi sai mục đích. Ngoài ra, nếu định nghĩa “khởi nghiệp” khác với thế giới, chúng ta sẽ gặp nhiểu khó khăn khi gọi vốn cũng như giao tiếp với quốc tế. Bên cạnh đó, khởi nghiệp và lập nghiệp là hai kiểu doanh nghiệp khác nhau hoàn toàn vể: tư duy, hệ thống, ý tưởng, vận hành, quản trị và tầm nhìn. Phải hiểu rõ khởi nghiệp để chúng ta có kế hoạch và chiến lược chính xác.

Viết sai và dịch sai

Thậm chí chúng ta còn viết sai chữ startup thành start-up hay start up. Trong tiếng Anh: “Start up” là một động từ có nghĩa là bắt đầu lên. “Start-up” là một danh từ định nghĩa giai đoạn doanh nghiệp mới thành lập.

Còn “startup” là một danh từ để chỉ một loại hình doanh nghiệp. Có lẽ người Việt đang lẫn lộn giữa start-up và startup chăng?

Khởi nghiệp và startup có giống nhau?

Hiện nay báo chí và các doanh nhân thường định nghĩa “khởi nghiệp” là “startup”. Vậy chúng ta nên tuân theo khái niệm “startup” của quốc tế với những yếu tố đã kể ở trên. Nếu chúng ta coi một sinh viên mở quán trà chanh chém gió, cơm tấm, cà phê cũng đểu là khởi nghiệp, vậy hóa ra các quỹ đầu tư phải vội vàng vào Việt Nam và chính phủ cũng đang tung tiến ra hỗ trợ,… cuối cùng cũng chỉ để kêu gọi phong trào mở trà chanh, cà phê thôi sao?

Nếu chúng ta cảm thấy đang định nghĩa sai vể “startup”, vậy thì cần lắm một định nghĩa mới chính xác và cập nhật hơn.

Lời kết

Khởi nghiệp đang trở thành phong trào, nhưng không nên vì thế mà gọi tất cả doanh nghiệp là “khởi nghiệp”.

Nếu bạn luôn coi tất cả ao hồ là biển, bạn sê bị hạn hẹp tầm nhìn và không bao giờ đóng tàu mà chỉ chú trọng đến tập bơi.

Một ngày nào đó khi bạn bắt buộc phải vượt biển thật sự, đó sẽ là một thảm họa.

Sáng lập viên ShoplityAustralia Giám đốc VietNews Media Australia

KHỞI NGHIỆP, STARTUP HAY SMEs?

Ong Trương Gia Bình, Chủ tịch Hội đổng quản trị FPT từng có phát biểu khiến cộng đổng dậy sóng, đại loại ông cho rằng bán cà phê, bán phở thì không thể gọi là “khởi nghiệp” được. Thật ra câu chuyện lằng nhằng giữa startup và khởi nghiệp đã có từ lâu, cũng một phần do các nhà báo mảng khởi nghiệp sử dụng không thống nhất khiến độc giả đôi khi hoang mang. Người thì bảo startup là startup, đừng đánh đổng với khởi nghiệp SMEs (các doanh nghiệp vừa và nhỏ). Người thì bảo khởi nghiệp cũng có nghĩa là lập nghiệp, bắt đầu một sự nghiệp. Thật ra chuyện tranh cãi vê’ khái niệm công ty startup hay công ty SMEs cũng phổ biến trên thế giới chứ không riêng gì Việt Nam. Rất nhiều cá nhân, tổ chức đưa ra định nghĩa riêng cho mình về startup. Cho nên chắc khó mà có một cái kết luận chung đúng cho tất cả.

Do đó ở đây xin nói chuyện ở Việt Nam cái đã. Theo tôi chuyện này rất đơn giản, nó giống như chuyện đọc tên các cầu thủ hay đội bóng nước ngoài trên sóng truyển hình Việt Nam vậy. Có những thứ không đúng nhưng vì đọc riết thì khán giả quen tai và cho nó là đúng. Tức là dù đọc sai thì người nghe vẫn hiểu đúng. Kiểu như đội A-sơ-nổ hay Át- sô-nan, sần Ô-tra-phớt hay sân Ô-trát-pho vậy. Câu chuyện cuối cùng thì vẫn là làm sao để khán giả không hiểu sai là được. Người Việt chúng ta có một điềm yếu: ít khi hiểu vê’ bản chất mà lại hay thích bắt bẻ hình thức. Do đó luôn có những cuộc tranh cãi bất tận. Quan trọng là làm sao các đơn vị truyền thông báo chí thống nhất được cách gọi tên và thấu hiểu bản chất khi đưa tin thì những khán giả ngoài cuộc mới không nhầm lẫn. Câu chuyện này một lần nữa phản ánh một sự thật: tiếng Việt đang bị quá thiếu từ và quá phụ thuộc vào từ Hán Việt!

Quản trị & Khởi NGHiệp

Bắt đầu bằng chữ “khởi nghiệp”. “Khởi” là khởi đầu, “nghiệp” là sự nghiệp nên hiểu khởi nghiệp là khởi đầu một sự nghiệp thì không có gì sai. Ví dụ: Sau khi tốt nghiệp đại học vừa xin được việc làm thì đó cũng là khởi nghiệp. Cứ bắt đầu có một công việc thì cũng có thể coi là khởi đầu một sự nghiệp, dù đó chỉ là làm thuê, vể mặt chữ nghĩa là vậy, nhưng về mặt cách hiểu và thói quen hiểu của phẩn đông người Việt Nam thì sao? Rõ ràng từ nhiều năm qua, khi nói “Tôi khởi nghiệp” thì phần đông người ta sẽ hiểu ngay là bạn bắt đẩu làm chủ, bắt đầu mở công ty. Không ai vừa xin được việc làm thì nói tôi vừa khởi nghiệp cả, dù rằng vể mặt chữ nghĩa nói vậy không sai. Do đó tôi nghĩ, chúng ta cũng như truyền thông báo chí hãy thống nhất với nhau, khi nhắc đến chữ “khởi nghiệp” thì ý nói đến việc làm chủ, mở công ty riêng, tự đứng ra kinh doanh, dù một mình hay hùn hạp,…

Vì tôi tin phẩn đông chúng ta có thể chấp nhận cách hiểu đó. Không nên lăn tăn đến cái cách hiểu “khởi đầu một sự nghiệp làm thuê hay bắt đầu một công việc làm thuê” nữa.

Giờ chúng ta chuyển sang “khởi nghiệp”, “SMEs” hay là “startup”. Đáu tiên hãy hiểu cho đúng bản chất chữ startup. Có ty tỷ định nghĩa về startup, nhưng tôi thích định nghĩa như sau: “Startup là một doanh nghiệp mới thành lập, đáp ứng được nhu cẩu của thị trường bằng cách tạo ra một sản phẩm, một dịch vụ hay một quy trình đổi mới sáng tạo, đổng thời có khả năng tăng trưởng nhanh vũ bão vẽ quy mô”. Nói nôm na, startup là một SMEs, nhưng SMEs thì chưa chắc là startup. Và thông thường, chỉ là thông thường chứ không phải luôn luôn, các doanh nghiệp công nghệ là doanh nghiệp có khả năng đáp ứng định nghĩa trên. Điểu này bắt nguồn từ đợt bong bóng các công ty công nghệ tại Mỹ những năm cuối 1990s. Thật dễ hiểu, một ứng dụng trên điện thoại di động, hay một mạng xã hội như Facebook hay nói chung là một sản phẩm công nghệ thì khả năng nhân rộng quy mô lớn của nó sẽ luôn dễ hơn việc mở rộng một quán phở, quán cà phê thành một chuỗi. Và cơ hội tăng trưởng nhanh vể doanh thu của nó cũng lớn hơn rất nhiểu. Chính vi thế, khi nhắc đến startup thì người ta thường hiểu là doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ. Tất nhiên, một doanh nghiệp bán phở mà phát triển được một công nghệ nào đó đột phá hoặc cách tiếp thị phục vụ nào đó khác biệt giúp bán được nhiều tô phở hơn thì chúng ta cũng có thể gọi nó là startup. Startup là cái tư duy chứ không phải là khái niệm.

Tôi cho rằng ý của bác Bình trong trường hợp này là thế. Bác nói bán phở cà phê không thể gọi là khởi nghiệp được thì chữ “khởi nghiệp” trong cầu của bác có thể hiểu là startup, tức phải có một sản phẩm đột phá có khả năng tăng trưởng quy mô nhanh chóng.

Quản trị & Khởi nghiệp

Nếu thật sự hiểu vể bản chất thì chúng ta sẽ không mất nhiều thời gian để bắt bẻ cầu chữ, từ ngữ nữa. Nhưng chuyện nhà báo hay người đời nhầm lẫn mấy khái niệm này thật sự cũng chả quan trọng. Quan trọng là người đang khởi nghiệp có thật sự biết mình đang làm gì và hiểu được bản chất của vấn đề ra sao. Bỏ qua hết những định nghĩa, khái niệm, câu từ, chữ nghĩa,… điểu quan trọng với người khởi nghiệp cuối cùng chính là doanh nghiệp của mình có tăng trưởng được không, sản phẩm có bán được không, lợi nhuận được sinh ra thế nào,… Với lý do đó, tôi nghĩ mọi doanh nghiệp khời nghiệp, dù là bán phở hay công nghệ cũng nên có một cái tư duy startup. Đó là tạo ra một sản phẩm, một dịch vụ, hay một quy trình, mô hình thật sự đổi mới sáng tạo. Sẽ luôn có hàng trăm hàng ngàn người khởi nghiệp, nhưng bao nhiêu trong số họ thật sự có sự đột phá trong sản phẩm, dịch vụ hay cách làm, cách bán hàng, cách marketing? Hay bao nhiêu trong số họ thật sự suy nghĩ về chữ đột phá, khác biệt? Số thất bại phá sản thì không nói làm gì nữa, còn lại một số rất rất nhiều doanh nghiệp, rất nhiều ông chủ bà chủ giống như đang bị mắc kẹt, đang bị cạnh tranh, đang bị loay hoay,… với cái mình đang làm. Kiểu như cực khổ nhường nào mà cuối cùng chẳng được

#đọc sách Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua # truyện Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua # đọc truyện Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua # tác phẩm Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua # ebook Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua PDF/PRC/MOBI/EPUB # Đọc thử sách Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua # Review sách Khởi Nghiệp – Dẫn Đầu Cuộc Đua #tiki #vinabook

Leave a Comment

Your email address will not be published.