Cuộc Cách Mạng Blockchain

Có vẻ như một lẩn nữa, vị thần đèn đã hiện ra từ chiếc đèn thần.

Với sức mạnh của công nghệ, một người vô danh nào đó đã tình cờ triệu hồi lúc nào không hay. Không rõ mục đích của người đó là gì, nhưng giờ đây vị thẩn đèn đang phục vụ chúng ta, cùng chúng ta hoàn thành một sứ mệnh lớn lao — biến đổi hệ thống quyền lực kinh tê’ và những thông lệ cũ của loài người, hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn, chỉ cần chúng ta thực sự quyết tâm.

Hãy để chúng tôi giải thích.

Trong bốn thập niên đẩu tiên, Internet đã mang đến những khái niệm mới lạ như e-mail, hệ thống World Wide Web, vvebsite dot-com, phương tiện truyển thông trên nển tảng mạng xã hội, mạng lưới website dành cho thiết bị di động, dữ liệu lớn (big data), điện toán đám mây và đặt những viên gạch đẩu tiên của mạng lưới Internet Vạn vật’. Những cải tiến này của Internet đã góp phẩn tiết kiệm đáng kể chi phí tìm kiếm, hợp tác và trao đổi thông tin. Chúng thổi bay các rào cản dể

mở lối cho các phương tiện truyến thông và giải trí mới, các hình thức bán lẻ và tổ chức tân tiến hơn, và mở ra một thời đại kinh doanh số hóa vô tiền khoáng hậu. ‘Ihông qua công nghệ cảm biến, người ta đã đưa trí tuệ vào ví, quấn áo, ô tô, nhà cửa, thành phố hay thậm chí cả ngành sinh học. Điểu này đang dần bão hòa môi trường sống của chúng ta; sớm thôi, loài người sẽ không cần phải “dăng nhập” mà cuộc sống và công việc của chúng ta vẫn sẽ đắm chìm trong công nghệ.

Nhìn chung, Internet đã đem lại nhiểu thav đổi tích cực cho người sử dụng nhưng đổng thời cũng gây ra nhiêu tổn hại nghiêm trọng đến hoạt dộng kinh doanh và kinh tế. Tờ The Neiv Yorker đã trích đoạn bộ phim hoạt hinh năm 2001 của Peter Steiner có cảnh một con chó khcẳng định với một con khác; “Trên Internet, chẳng ai biết được cậu là chỏ đâu.” Chúng ta vẫn chưa thể biết danh tính của mọi người trên mạng, chưa thể tin tưởng giao dịch hoặc chuyển tiến cho họ mà không có sự xác nhận từ bên thứ ba như ngân hàng hoặc chính phủ. Và chính những bên trung gian này đang thu thập thông tin cá nhân và xầm phạm quyển riêng tư của chúng ta nhằm phục vụ lợi ích thương mại và an ninh quốc gia. Ngay cả khi có Internet, kết cấu chi phí* của họ đã loại trừ khoảng 2,5 tỷ người ra khỏi hệ thống tài chính toàn cấu. Bất chấp lời hứa vể một thê’ giới ngang háng (peer-to-peer) và bình đãng vể quvển lực, những lợi ích kinh tế và chính trị của các ông lớn dã gây ra sự bất công bằng. Chúng đem lại nhiểu quvển lực và của cải hơn cho những người vốn đã có quyển lực và của cải. Tiển lại đẻ ra tiền, chỗ tiền dó còn nhiêu hơn so với số tiền rất nhiểu người phải vất vả mới kiếm được.

Công nghệ tạo ra bao nhiếu của cải cũng không thể sánh được với những tổn hại nó gây ra cho quvển riêng tư. Tuy nhiên, trong thời đại

* Kết cấu chi phí: là phương pháp xác định chi phí sản xuất cùa một công tỵ và lợi nhuận mà họ có thể kicm được từ việc sản xuất đó.

sổ hóa này, công nghệ chính là trọng tâm của mọi thứ – cả tốt và xấu. Nó ban cho con người quyến định giá và xầm phạm quyển của người khác theo những cách thức sâu sắc mới. Sự bùng nổ trong hoạt động giao tiếp và thương mại trực tuyến đang tạo ra nhiều cơ hội hơn cho tội phạm mạng. Định luật Moore vổ việc mỗi năm khi năng lực xử lý tăng gấp đôi thi số kẻ trộm hoặc gian lân cũng tăng gấp đôi – “Những kẻ ngoài vòng pháp luật của Moore”1– không để cập đến những kẻ chuyên gửi tin rác, những tên trộm danh tính, những kẻ lừa đảo, gián điệp, tin tặc, bắt nạt người khác qua mạng và datanapper – những kẻ phát tán phẩn mểm độc hại nhằm đánh cắp dữ liệu và tống tiền – danh sách cứ thô’ dài mãi.

TiM KIẾM MỘT GIAO THỨC CỦA NIỀM TIN

Ngay từ năm 1981, các nhà sáng chê’ đã cố gắng giải quyết các vấn để về sự riêng tư, tính bảo mật, cùng với mật mã học của Internet. Bất kể họ có cố gắng tái cơ cấu hệ thống bao nhiêu lần, vẫn luôn xảv ra hiện tượng rò rỉ thông tin bởi một bên thứ ba có liên quan. Thanh toán bằng thẻ tín dụng qua Internet không an toàn bởi người dùng phải khai báo quá nhiều thông tin cá nhân, bên cạnh đó là khoản phí giao dịch lớn dù khoản tiến giao dịch rất nhỏ.

Năm 1993, David Chaum — một nhà toán học đại tài — dã phát minh ra eCash, một hệ thống thanh toán số. Đó là “một sản phẩm với kĩ thuật hoàn hảo giúp cho việc thanh toán qua mạng trở nên an toàn và có thể thanh toán nặc danh, hoàn toàn phù hợp với việc gửi tiền điện tử thông qua Internet”. Hệ thống thanh toán eCash hoàn hảo tới nỗi Microsolt và các công ty công nghệ khác phải thêm nó vào làm một tính năng trong phấn mểm của họ.3 Nhưng vấn để ở đây là những người mua sắm qua mạng chẳng mấy khi quan tâm đến quyền riêng tư và tính bảo mật của bản thân. Công ty DigiCash của Chaum ở Hà Lan đã phá sản vào năm 1998.

 

Khi đó, một trong những cộng sự của Chaum, Nick Szabo, đã viết một bài báo ngắn gọn có tựa đề “Giao thức của Chúa”, phỏng theo nghiên cứu đoạt giải Nobel của nhà vật lý hợc Leon Leder — “hạt của Chúa” để cập đốn tấm quan trọng của hạt Higgs đối với nghiên cứu vật lý hiện đại. Trong bài viết của mình, Szabo đã suy ngẫm vê’ việc tạo ra một giao thức tối quan trọng, một giao thức chỉ định Chúa Trời chính là bên thứ ba dáng tin cậy cho mọi giao dịch: “Tất cá các bên sẽ gửi thông tin dầu vào của họ cho Chúa Trời, để rồi Đức Chúa Trời sẽ xác định chắc chắn các kết quả và trả lại các kết quả cuối cùng. Đức Chúa Trời là bước sau chót trong quá trình này, không một bên nào có thể nắm dược thông tin đầu vào của các bên còn lại nhiều hơn những gì họ tiết lộ.”4 Quan điểm của ông hết sức mạnh mẽ: Kinh doanh trên mạng đòi hỏi một cú dột phá vê’ sự tín nhiệm. Bởi các hạ tầng cơ sở không đảm bảo những diếu kiện an ninh thiết yếu, chúng ta hầu như không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc dối dãi với các bên trung gian như thể họ là những Đấng 1’oàn năng.

Nhưng rối một thập niên sau, vào năm 2008, hệ thống tài chính toàn cấu sụp dổ. Như một diểm lành, một cá nhân hoặc tổ chức đã sử dụng cái rên giả Satoshi Nakamoto và cho ra dời một giao thức dành cho hệ thống tiến diện tử ngang hàng. Giao thức này sử dụng một dồng tiến diện tử gọi là bitcoin. Tiến mã hóa (tiến số) khác với các loại tiển truyền thống vi chứng không dược tạo ra hay bị kiểm soát bởi bất kỳ quốc gia nào. Giao thức nàv thiết lập một bộ quy tắc dưới dạng diện toán phi tập trung nhằm mục đích đảm bảo tinh toàn vẹn của những dữ liệu dược trao dổi giữa hàng tỷ thiết bị mà không cần thông qua một bên thứ ba. Y tưởng tinh vi này dã thổi bùng lên một tia lửa kích động, dẩy đe dọa và bằng cách nào đó dã chiếm dược trí tưởng tượng của ngành diện toán và lan ra khắp nơi thành một dám cháy rừng, cuốn theo các doanh nghiệp, chính phủ các nước, những người ủng hộ sự riêng tư, nhà hoạt động phát triển

Leave a Reply